Lẹo mắt là tình trạng khá thường gặp, có thể xuất hiện ở mí trên hoặc mí dưới, gây cảm giác cộm, đau, đỏ và sưng quanh bờ mi. Một số trường hợp còn xuất hiện đầu mủ nhỏ giống như một nốt mụn ở chân lông mi. Mặc dù phần lớn lẹo mắt không nguy hiểm và có thể tự khỏi, tình trạng này vẫn gây khó chịu, ảnh hưởng đến sinh hoạt và khiến nhiều người tìm kiếm các mẹo chữa lẹo mắt tại nhà.
Bản chất của lẹo mắt
Để có thể tìm hiểu về mẹo chữa lẹo mắt trước hết cần hiểu về bản chất của lẹo mắt, còn gọi là stye, là một ổ viêm hoặc nhiễm trùng nhỏ ở tuyến gần chân lông mi. Vi khuẩn, trong đó tụ cầu là nguyên nhân thường gặp, có thể gây nhiễm trùng tại các tuyến hoặc nang lông quanh mí mắt. Lẹo thường biểu hiện dưới dạng một nốt sưng đỏ, đau và nhạy cảm khi chạm vào. Một số nốt có thể phát triển thành điểm vàng chứa mủ.
Lẹo có thể nằm ở mặt ngoài hoặc mặt trong mí mắt. Lẹo ngoài thường dễ quan sát hơn vì xuất hiện sát chân lông mi. Lẹo trong nằm sâu hơn ở mặt trong mí mắt và đôi khi gây khó chịu nhiều hơn.
Cần phân biệt lẹo với chắp mắt. Chắp thường liên quan đến sự tắc nghẽn tuyến dầu ở mí mắt và thường tạo thành một cục cứng, ít đau hơn so với lẹo. Hai tình trạng này có cách chăm sóc ban đầu khá giống nhau, đặc biệt là sử dụng chườm ấm, nhưng nguyên nhân và diễn biến không hoàn toàn giống nhau.
Dấu hiệu thường gặp của lẹo mắt
Khi bị lẹo, người bệnh có thể nhận thấy một hoặc nhiều dấu hiệu như:
Mí mắt sưng đỏ.
Xuất hiện một nốt nhỏ giống mụn nhọt ở gần chân lông mi.
Mí mắt đau hoặc nhức khi chạm vào.
Cảm giác cộm như có dị vật trong mắt.
Mắt chảy nước nhiều hơn bình thường.
Có thể xuất hiện điểm vàng hoặc mủ tại vị trí lẹo.
Vùng mí mắt xung quanh có thể hơi đỏ hoặc phù nề.
Thông thường, lẹo không gây suy giảm thị lực đáng kể. Tuy nhiên, nếu mắt nhìn mờ, đau nhiều, sưng lan rộng hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường khác thì không nên chỉ tự điều trị tại nhà.
Điểm danh những mẹo chữa lẹo mắt hiệu quả tại nhà
Chườm ấm là biện pháp quan trọng nhất
Một trong những mẹo chữa lẹo mắt đơn giản và thường được khuyến nghị là chườm ấm. Hơi ấm giúp làm dịu cảm giác khó chịu và hỗ trợ quá trình thoát dịch tự nhiên của lẹo. Mayo Clinic và NHS đều khuyến nghị sử dụng khăn sạch thấm nước ấm, sau đó đặt lên mắt đã nhắm trong khoảng 5–10 phút. Có thể thực hiện vài lần mỗi ngày.
Cách chườm ấm đúng:
Đầu tiên, rửa sạch tay bằng xà phòng và nước. Chuẩn bị một chiếc khăn mềm, sạch, thấm nước ấm rồi vắt bớt nước. Nhắm mắt lại và đặt khăn lên vùng mí bị lẹo. Không nên dùng nước quá nóng bởi vùng da quanh mắt rất mỏng và dễ bị bỏng.
Khi khăn nguội, có thể nhúng lại vào nước ấm và tiếp tục chườm. Thời gian mỗi lần khoảng 5–10 phút. Có thể lặp lại 2–4 lần trong ngày tùy tình trạng. Chườm ấm cần thực hiện đều đặn thay vì cố dùng nhiệt độ quá cao trong một lần. Mục tiêu là duy trì hơi ấm dễ chịu chứ không làm nóng rát vùng mắt.
Giữ mí mắt sạch sẽ
Vệ sinh mí mắt là một phần quan trọng trong quá trình chăm sóc lẹo. Trước khi chạm vào vùng mắt, cần rửa tay sạch. Bề mặt mí mắt nên được làm sạch nhẹ nhàng, tránh kỳ cọ mạnh hoặc dùng móng tay cào vào vùng sưng.
Có thể dùng nước sạch và sản phẩm vệ sinh dịu nhẹ phù hợp với vùng quanh mắt. Điều quan trọng nhất là tránh đưa các chất không sạch hoặc không dành cho mắt vào vùng tổn thương. Vệ sinh tốt cũng góp phần hạn chế nguy cơ nhiễm khuẩn tiếp diễn. Nếu lẹo tự thoát dịch, không nên cố ép cho mủ chảy ra hết. Hãy nhẹ nhàng làm sạch phần dịch tiết ở bên ngoài, sau đó rửa tay và giữ vùng mí sạch.
Tuyệt đối không nặn hoặc tự chích lẹo
Đây là một trong những điều quan trọng nhất khi bị lẹo mắt. Nhiều người có thói quen nhìn thấy đầu trắng hoặc đầu vàng trên nốt lẹo rồi dùng tay bóp cho mủ thoát ra. Tuy nhiên, các chuyên gia y tế khuyến cáo không nên tự nặn lẹo vì có thể làm nhiễm trùng lan sang các vùng khác.
Tự chích bằng kim, lấy kim khâu, dùng nhíp hoặc các dụng cụ không vô khuẩn cũng tiềm ẩn nguy cơ gây tổn thương mô và đưa thêm vi khuẩn vào vùng mắt. Nếu cần dẫn lưu, bác sĩ có thể thực hiện bằng kỹ thuật phù hợp và dụng cụ vô khuẩn trong những trường hợp cần thiết.
Tạm ngừng trang điểm mắt
Khi đang bị lẹo, nên tạm thời không sử dụng mascara, eyeliner, phấn mắt hoặc các sản phẩm trang điểm trực tiếp quanh mắt cho đến khi tổn thương lành. Trang điểm có thể làm vùng mí bị kích ứng thêm, đồng thời mỹ phẩm và dụng cụ trang điểm có thể liên quan đến việc đưa vi khuẩn trở lại vùng mắt.
Sau khi khỏi lẹo, nếu các sản phẩm trang điểm mắt đã cũ hoặc có dấu hiệu nhiễm bẩn, nên cân nhắc thay mới. Không nên dùng chung mỹ phẩm mắt hoặc dụng cụ trang điểm với người khác.
Tạm ngừng đeo kính áp tròng
Người đang bị lẹo nên tạm thời không đeo kính áp tròng cho đến khi tình trạng hồi phục. Kính áp tròng có thể liên quan đến việc đưa vi khuẩn vào vùng mắt, đặc biệt nếu tay hoặc dụng cụ vệ sinh kính không được làm sạch đúng cách. Trong thời gian bị lẹo, kính gọng là lựa chọn đơn giản hơn nếu người bệnh cần hỗ trợ thị lực.
Có thể dùng thuốc giảm đau khi cần
Nếu lẹo gây đau hoặc khó chịu, một số thuốc giảm đau thông dụng có thể được sử dụng theo hướng dẫn trên nhãn hoặc tư vấn của bác sĩ, dược sĩ. NHS đề cập paracetamol hoặc ibuprofen là những lựa chọn có thể giúp giảm đau trong trường hợp phù hợp.
Tuy nhiên, không nên tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt kháng sinh hoặc các loại thuốc có chứa corticoid chỉ vì thấy mắt bị đỏ và sưng. Không phải mọi trường hợp đỏ mắt đều là lẹo, và việc dùng thuốc không phù hợp có thể gây rủi ro hoặc che lấp biểu hiện của bệnh khác.
Một số câu hỏi thường gặp khi tìm cách trị mắt bị lẹo
Có nên massage mí mắt khi bị lẹo?
Massage mí mắt thường được đề cập trong chăm sóc một số tình trạng tắc nghẽn tuyến ở mí, đặc biệt là chắp. Tuy nhiên, theo những tin tức tổng hợp về bệnh về mặt, với một nốt lẹo đang đau, đỏ và có dấu hiệu nhiễm trùng, người bệnh không nên tự ý bóp hoặc ấn mạnh vào tổn thương.
Nếu bác sĩ hoặc chuyên gia mắt hướng dẫn massage, cần thực hiện thật nhẹ nhàng và đúng kỹ thuật. Không được dùng lực mạnh nhằm ép mủ ra ngoài. Việc tác động quá mạnh có thể làm vùng tổn thương kích ứng và tăng nguy cơ lan nhiễm trùng.
Có nên dùng trà túi lọc, lá cây hoặc nguyên liệu dân gian để chữa lẹo?
Trên thực tế, nhiều người truyền tai nhau các cách như đắp trà túi lọc, đắp lá, dùng nước muối tự pha hoặc các nguyên liệu trong nhà để chữa lẹo. Tuy nhiên, điều quan trọng đối với vùng mắt là phải kiểm soát vệ sinh và tránh đưa các chất không vô khuẩn tiếp xúc với mắt.
Một số nguyên liệu có thể không gây vấn đề khi sử dụng ngoài da thông thường nhưng lại gây kích ứng nếu tiếp xúc với mắt. Vì vậy, thay vì thử nhiều mẹo dân gian chưa được kiểm chứng, chườm ấm bằng khăn sạch là lựa chọn chăm sóc đơn giản và có cơ sở hơn. NHS và Mayo Clinic đều khuyến nghị chườm ấm như biện pháp tự chăm sóc chủ yếu đối với lẹo. Đặc biệt, không nên nhỏ vào mắt những chất như nước chanh, rượu, tinh dầu, thuốc tự pha hoặc các dung dịch không được sản xuất dành cho mắt.
Lẹo mắt bao lâu thì khỏi?
Phần lớn lẹo mắt có thể tự cải thiện trong vài ngày đến vài tuần. Một số nốt có thể tự vỡ và thoát mủ sau vài ngày rồi dần lành. Thời gian hồi phục phụ thuộc vào vị trí, mức độ viêm, tình trạng vệ sinh mí mắt và cơ địa mỗi người. Việc chườm ấm đều đặn có thể hỗ trợ quá trình lành tự nhiên.
Không nên nóng vội tìm cách làm lẹo biến mất ngay lập tức bằng việc chích hoặc nặn. Việc tự làm vỡ nốt lẹo có thể khiến quá trình điều trị trở nên phức tạp hơn.
Nếu sau khoảng 48 giờ lẹo không bắt đầu cải thiện, hoặc tình trạng đau và sưng ngày càng tăng, nên liên hệ cơ sở y tế để được đánh giá. Mayo Clinic khuyến nghị liên hệ nhân viên y tế khi lẹo chưa bắt đầu cải thiện sau 48 giờ; NHS cũng khuyến cáo đi khám khi lẹo kéo dài, rất đau hoặc rất sưng.
Khi nào lẹo mắt cần đi khám?
Mặc dù đa số trường hợp khá nhẹ, những quá trình khám phá về những mẹo chữa lẹo mắt có những dấu hiệu cho thấy người bệnh không nên tiếp tục tự điều trị tại nhà.
Mắt bị mờ hoặc ảnh hưởng thị lực
Nếu lẹo đi kèm nhìn mờ hoặc thay đổi thị lực, cần được kiểm tra. Lẹo thông thường không gây ảnh hưởng rõ rệt đến khả năng nhìn, vì vậy triệu chứng thị lực bất thường cần được đánh giá để loại trừ vấn đề khác.
Sưng và đỏ lan rộng
Nếu tình trạng sưng đỏ không chỉ giới hạn ở một nốt nhỏ mà lan toàn bộ mí mắt, xuống má hoặc sang vùng xung quanh, có thể có tình trạng nhiễm trùng lan rộng cần được bác sĩ đánh giá.
Đau nhiều hoặc sưng nhiều
Một nốt lẹo rất đau, sưng nhanh hoặc gây khó mở mắt không nên chỉ tiếp tục chườm ấm tại nhà. NHS và Moorfields Eye Hospital đều khuyến nghị tìm kiếm tư vấn y tế trong trường hợp lẹo rất đau hoặc rất sưng.
Có mủ nhiều hoặc dấu hiệu nhiễm trùng lan rộng
Nếu mắt tiết nhiều mủ hoặc vùng nhiễm trùng có xu hướng lan rộng, người bệnh cần được khám. Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị bằng thuốc hoặc dẫn lưu nếu cần thiết.
Cách phòng lẹo mắt tái phát
Một số người bị lẹo nhiều lần. Trong trường hợp này, việc sử dụng cách chữa mắt bị lẹo, chăm sóc mí mắt và vệ sinh cá nhân có vai trò quan trọng.
Rửa tay thường xuyên
Tay bẩn là một trong những yếu tố có thể đưa vi khuẩn đến vùng mắt. Vì vậy, cần rửa tay trước khi chạm vào mắt, tháo hoặc lắp kính áp tròng và thực hiện các thao tác chăm sóc quanh mắt.
Không dụi mắt
Dụi mắt thường xuyên có thể làm vùng mí bị kích ứng và đồng thời đưa vi khuẩn từ tay lên mắt. Khi mắt ngứa hoặc khó chịu, nên xử lý nguyên nhân thay vì liên tục dùng tay chà xát.
Tẩy trang trước khi ngủ
Không nên để mascara, eyeliner hoặc các sản phẩm trang điểm mắt qua đêm. NHS và Mayo Clinic đều khuyến nghị làm sạch lớp trang điểm trước khi ngủ để giảm nguy cơ các vấn đề liên quan đến vùng mắt.
Không dùng mỹ phẩm mắt quá cũ
Mỹ phẩm đã cũ hoặc bị nhiễm bẩn có thể là nguồn đưa vi khuẩn đến vùng mắt. Không nên dùng chung mascara, eyeliner hoặc sản phẩm trang điểm mắt với người khác.
Vệ sinh kính áp tròng đúng cách
Người sử dụng kính áp tròng cần rửa tay trước khi thao tác, tuân thủ hướng dẫn vệ sinh và bảo quản kính. Nếu đang có lẹo, nên tạm ngừng sử dụng kính cho đến khi tình trạng khỏi.
Chú ý nếu thường xuyên bị viêm bờ mi
Những người có viêm bờ mi kéo dài hoặc một số bệnh lý da như rosacea có thể có nguy cơ bị lẹo cao hơn. Nếu tình trạng tái phát nhiều lần, nên trao đổi với bác sĩ mắt để tìm nguyên nhân và xây dựng cách chăm sóc mí phù hợp.
Những sai lầm thường gặp khi chữa lẹo mắt
Một sai lầm phổ biến là cho rằng cứ có đầu mủ thì phải nặn. Đây là cách xử lý không nên áp dụng vì có thể làm nhiễm trùng lan rộng. Sai lầm tiếp theo là chườm bằng khăn quá nóng. Nhiều người nghĩ nhiệt càng cao thì lẹo càng nhanh khỏi, nhưng vùng da quanh mắt rất nhạy cảm. Khăn chỉ nên ấm và dễ chịu, không gây bỏng hoặc đau rát.
Một số người còn dùng các loại thuốc nhỏ mắt có sẵn trong nhà mà không biết chính xác thành phần. Việc này không được khuyến khích, đặc biệt với những sản phẩm có hoạt chất kê đơn.
Ngoài ra, việc tiếp tục trang điểm hoặc đeo kính áp tròng trong thời gian bị lẹo cũng có thể khiến vùng mắt khó chịu hơn và làm tăng nguy cơ đưa vi khuẩn vào mắt.
Quy trình chăm sóc lẹo mắt đơn giản trong ngày
Khi mới phát hiện lẹo, có thể xây dựng một quy trình chăm sóc đơn giản. Buổi sáng, hãy rửa tay sạch rồi vệ sinh nhẹ vùng mặt và mí mắt. Sau đó dùng khăn sạch chườm ấm mắt nhắm trong khoảng 5–10 phút.
Trong ngày, có thể lặp lại chườm ấm thêm vài lần. Không đưa tay lên dụi hoặc bóp nốt lẹo. Buổi tối, tiếp tục vệ sinh nhẹ nhàng vùng mí và chườm ấm. Nếu đang trang điểm, cần tẩy trang cẩn thận và tạm ngừng trang điểm mắt cho đến khi lẹo lành hoàn toàn.
Nếu sử dụng kính áp tròng, nên tạm chuyển sang kính gọng. Trong trường hợp nốt lẹo ngày càng sưng, đau, đỏ lan rộng hoặc ảnh hưởng thị lực, cần ngừng tự chăm sóc đơn thuần và tìm kiếm tư vấn y tế.
Kết luận
Lẹo mắt thường là một tình trạng nhẹ và có khả năng tự khỏi, nhưng việc chăm sóc đúng cách sẽ giúp hạn chế khó chịu và tránh làm nhiễm trùng lan rộng. Những mẹo vặt chữa lẹo mắt tại nhà được khuyến nghị nhiều nhất là chườm ấm bằng khăn sạch trong khoảng 5–10 phút, lặp lại vài lần mỗi ngày, đồng thời giữ vùng mí mắt sạch sẽ. Với các bệnh lý quanh mắt, một cách xử lý nhẹ nhàng, sạch sẽ và đúng hướng thường an toàn hơn nhiều so với những mẹo truyền miệng thiếu kiểm chứng.
Nguồn: Sưu tầm
