Nhắc đến London, thủ đô của Vương quốc Anh, người ta thường nghĩ ngay đến những địa danh nổi tiếng như sông Thames, Cung điện Westminster, London Eye và đặc biệt là Big Ben. Với dáng tháp đồng hồ big ben cao vút bốn mặt lớn cùng tiếng chuông vang lên giữa trung tâm Westminster, công trình này đã trở thành một trong những biểu tượng dễ nhận biết nhất của London và nước Anh.
Không chỉ sở hữu giá trị kiến trúc, tháp Elizabeth cùng Đại Đồng hồ Westminster còn chứa đựng câu chuyện lịch sử kéo dài hơn 160 năm, từ quá trình xây dựng Cung điện Westminster mới sau trận hỏa hoạn năm 1834 cho đến những lần sửa chữa, chiến tranh và đợt trùng tu quy mô lớn kéo dài từ năm 2017 đến 2022.
Hiểu về tháp đồng hồ Big Ben
Thuật ngữ Big Ben thường được sử dụng để chỉ biểu tượng tháp đồng hồ nằm ở đầu phía bắc của Cung điện Westminster. Theo cách gọi chính xác, có thể phân biệt ba thành phần: Elizabeth Tower là tòa tháp, Great Clock of Westminster là bộ máy đồng hồ và Big Ben là chiếc chuông lớn điểm giờ.
Cơ quan Quốc hội Anh cho biết tên “Big Ben” ban đầu được đặt cho Great Bell, tức chiếc chuông lớn nhất trong tháp. Theo thời gian, tên gọi này trở nên phổ biến đến mức nhiều người dùng “Big Ben” để chỉ cả tháp, đồng hồ và chuông.
Elizabeth Tower cao khoảng 96 mét, gồm 11 tầng. Từ mặt đất lên khu vực mặt đồng hồ có 281 bậc, trong khi để lên tới nơi đặt Big Ben phải đi qua 334 bậc. Phía trên còn có thêm cầu thang dẫn tới Ayrton Light, ngọn đèn báo sáng khi Quốc hội đang họp.
Với hình dáng Gothic Revival đặc trưng, tháp đồng hồ big ben đứng nổi bật bên cạnh Cung điện Westminster và nhìn ra sông Thames. Hình ảnh bốn mặt đồng hồ sáng lên vào ban đêm đã trở thành một phần quen thuộc trong các bộ phim, chương trình truyền hình, sách ảnh và tài liệu giới thiệu về London.
Lịch sử trước khi Big Ben ra đời
Lịch sử khu vực này gắn với những tháp đồng hồ có từ thời Trung cổ. Theo hồ sơ của Quốc hội Anh, vào khoảng những năm 1290, một tháp đồng hồ có thể đã tồn tại tại khu vực Westminster, mặc dù không còn hồ sơ đầy đủ để xác nhận chi tiết. Đến năm 1367, một tháp và đồng hồ mới được xây dựng, được cho là chiếc đồng hồ công cộng đánh chuông đầu tiên ở Anh.
Tháp thời Trung cổ sau đó bị tháo dỡ. Đến thế kỷ XIX, một biến cố lớn đã tạo tiền đề cho sự xuất hiện của tòa tháp hiện nay. Năm 1834, Cung điện Westminster gần như bị phá hủy hoàn toàn bởi một vụ hỏa hoạn lớn. Quốc hội Anh sau đó quyết định xây dựng một cung điện mới. Công trình mới bắt đầu được xây dựng từ năm 1840, với phong cách Gothic Revival phù hợp với hình ảnh của một trung tâm quyền lực quốc gia.
Kiến trúc sư Charles Barry chịu trách nhiệm chính cho thiết kế Cung điện Westminster, còn Augustus Pugin đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành ngôn ngữ kiến trúc Gothic và thiết kế nhiều chi tiết của tháp đồng hồ. Từ dự án xây dựng cung điện mới này, ý tưởng về một chiếc đồng hồ lớn, chính xác và có thể nghe thấy từ xa dần trở thành hiện thực.
Quá trình xây dựng Elizabeth Tower
Việc xây dựng Elizabeth Tower không hề đơn giản. Công trình kéo dài nhiều năm và gặp những vấn đề về tiến độ. Theo những tin tức số 24h trong hồ sơ của Quốc hội Anh, công trình đã chậm khoảng năm năm so với kế hoạch. Từ thời điểm đặt viên đá móng đến khi chuông chính thức vang lên trên Westminster mất khoảng 16 năm.
Tháp được xây dựng từ nhiều vật liệu, trong đó có khoảng 850 mét khối đá và 2.600 mét khối gạch. Đá Anston từ Yorkshire, đá Clipsham từ Rutland và đá vôi Caen nhập khẩu từ Pháp được sử dụng trong công trình.
Không gian bên trong cũng được thiết kế rất phức tạp. Tháp có các tầng dành cho máy móc, tài liệu và những chức năng khác. Trong quá trình xây dựng, một số tầng thấp từng có phòng dành cho những nghị sĩ bị giam giữ vì vi phạm quy định của Hạ viện.
Đây là một công trình vừa mang tính kiến trúc vừa đòi hỏi kỹ thuật cơ khí chính xác. Đặc biệt, việc chế tạo một bộ máy đồng hồ khổng lồ có thể hoạt động ổn định trong thời gian dài là một thách thức lớn đối với các kỹ sư và thợ đồng hồ thế kỷ XIX.
Bộ máy đồng hồ khổng lồ
Great Clock of Westminster là một trong những điểm đáng chú ý nhất của Elizabeth Tower. Bộ máy đồng hồ được thiết kế bởi Edmund Beckett Denison và được chế tạo bởi nghệ nhân đồng hồ Edward John Dent. Công tác chế tạo cơ cấu đồng hồ mất khoảng hai năm. Bộ máy được lắp đặt vào tháng 4 năm 1859 và bắt đầu giữ giờ vào ngày 31 tháng 5 cùng năm.
Để kiểm tra độ chính xác, thời gian của đồng hồ được đối chiếu với những đồng hồ chính xác tại Đài quan sát Hoàng gia Greenwich bằng đường dây điện báo. Đây là một ví dụ cho thấy ngay từ khi mới ra đời, Great Clock đã được đặt ra tiêu chuẩn kỹ thuật rất cao.
Bộ máy có kích thước khoảng 4,7 mét dài và 1,4 mét rộng, nặng khoảng 5 tấn. Con lắc dài khoảng 4,4 mét và nặng 310 kg. Mỗi nhịp của con lắc kéo dài khoảng hai giây.
Một chi tiết nổi tiếng là tốc độ của đồng hồ có thể được điều chỉnh bằng những đồng xu penny kiểu cũ. Việc thêm một đồng penny vào hệ thống con lắc có thể làm đồng hồ chạy nhanh hơn khoảng 0,4 giây mỗi ngày.
Thiết kế đặc biệt của bộ thoát lực hấp dẫn ba chân được Edmund Beckett Denison phát triển giúp giảm ảnh hưởng của những yếu tố bên ngoài như gió tác động lên kim đồng hồ. Cơ chế này là một trong những lý do Great Clock đạt độ chính xác đáng kể so với tiêu chuẩn của thời đại.
Bốn mặt đồng hồ nổi tiếng
Một trong những hình ảnh đặc trưng nhất của Big Ben London là bốn mặt đồng hồ khổng lồ hướng về bốn phía. Mỗi mặt đồng hồ có đường kính khoảng 7 mét. Mỗi mặt sử dụng 324 mảnh kính opal được lắp trong khung gang. Các chữ số giờ dài khoảng 60cm, đủ lớn để có thể nhìn thấy từ xa.
Kim phút dài khoảng 4,2 mét, nặng khoảng 100kg tính cả đối trọng. Kim giờ dài khoảng 2,7 mét và nặng khoảng 300 kg. Theo số liệu của Quốc hội Anh, kim phút di chuyển tổng quãng đường tương đương khoảng 190 km trong một năm. Một chi tiết thú vị trên mặt đồng hồ là số bốn được hiển thị bằng chữ số La Mã IV, thay vì IIII như trên một số mặt đồng hồ truyền thống khác.
Ban đêm, các mặt đồng hồ được chiếu sáng để có thể dễ dàng quan sát. Hệ thống chiếu sáng ban đầu sử dụng khí gas, sau đó chuyển sang điện vào năm 1906. Trong đợt trùng tu hoàn thành năm 2022, hệ thống đèn tiết kiệm năng lượng sử dụng LED đã được đưa vào sử dụng.
Big Ben – chiếc chuông nổi tiếng
Nếu Elizabeth Tower là phần dễ nhìn thấy nhất, thì Big Ben đúng nghĩa lại là chiếc chuông lớn nằm phía trên tháp. Chiếc chuông nặng khoảng 13,7 tấn, cao 2,2 mét và có đường kính 2,7 mét. Khi được đánh, Big Ben tạo ra nốt nhạc E. Chiếc búa dùng để đánh Big Ben nặng khoảng 200 kg.
Điều đặc biệt là Big Ben không phải chiếc chuông duy nhất trong tháp. Bên cạnh nó còn có bốn quả chuông nhỏ hơn dùng để tạo nên giai điệu Westminster Chimes.
Bốn chuông này có trọng lượng lần lượt khoảng 1,1 tấn, 1,3 tấn, 1,7 tấn và 4 tấn. Chúng kết hợp với Big Ben tạo thành âm thanh đặc trưng có thể nghe thấy trong các bản thu phát thanh và truyền hình.
Các quả chuông được cố định và được đánh bằng búa từ bên ngoài thay vì để quả chuông đung đưa và dùng lưỡi gà bên trong như cách hoạt động của nhiều loại chuông truyền thống.
Thời điểm Big Ben bắt đầu vang lên
Tháp hoàn thành vào năm 1859. Bộ máy đồng hồ bắt đầu hoạt động vào ngày 31 tháng 5 năm đó. Tiếng chuông Big Ben vang lên lần đầu tiên vào ngày 11 tháng 7 năm 1859, trong khi các chuông điểm phần tư bắt đầu hoạt động vào ngày 7 tháng 9.
Tuy nhiên, ngay sau khi đi vào hoạt động, chiếc chuông lớn đã gặp sự cố. Big Ben bị nứt và từng phải im tiếng trong nhiều năm. Cuối cùng, chuông được phục hồi vào năm 1863 sau khi được xoay 90 độ và thay bằng một chiếc búa nhẹ hơn.
Câu chuyện này cho thấy một công trình kỹ thuật lớn như Big Ben không phải ngay từ đầu đã hoàn hảo. Nó cần được thử nghiệm, sửa chữa và điều chỉnh để có thể hoạt động bền bỉ trong nhiều thế hệ.
Big Ben trong chiến tranh thế giới
Trong hơn một thế kỷ tồn tại, tháp đồng hồ big ben đã trải qua nhiều biến động lịch sử của nước Anh. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, khu vực Westminster cũng chịu tác động của các cuộc không kích. Một phần mặt đồng hồ phía nam từng bị hư hại do bom vào năm 1941, nhưng bộ máy đồng hồ và chuông không bị phá hủy.
Trong thời kỳ blackout, ánh sáng trên mặt đồng hồ được tắt để giảm khả năng trở thành mục tiêu ban đêm. Sau khi các quy định blackout được dỡ bỏ năm 1945, mặt đồng hồ lại được chiếu sáng.
Tiếng chuông Big Ben vì thế không chỉ đơn thuần là âm thanh đánh dấu thời gian. Trong lịch sử nước Anh, nó còn gắn với những giai đoạn chiến tranh, lễ tưởng niệm, các sự kiện quốc gia và những thời khắc đặc biệt.
Tháp đồng hồ được đổi tên thành Elizabeth Tower
Một cột mốc quan trọng xảy ra vào năm 2012. Ngày 25 tháng 6 năm 2012, House of Commons Commission quyết định đổi tên Clock Tower thành Elizabeth Tower để tôn vinh Nữ hoàng Elizabeth II nhân dịp Đại lễ Kim cương, tức 60 năm trị vì.
Việc đổi tên tạo ra sự phân biệt rõ hơn giữa tòa tháp và chiếc chuông. Tuy nhiên, cái tên Big Ben vẫn được sử dụng rộng rãi trong truyền thông và đời sống hàng ngày.
Elizabeth Tower cũng tạo thành một cặp biểu tượng hoàng gia đáng chú ý với Victoria Tower ở đầu kia của Cung điện Westminster. Hai tên gọi đều gắn với những nữ quân chủ có thời gian trị vì lâu dài trong lịch sử Anh.
Big Ben và văn hóa đại chúng
Có thể nói rất ít công trình trên thế giới có khả năng đại diện cho cả một thành phố mạnh mẽ như Big Ben. Hình ảnh tháp đồng hồ big ben đồng hồ xuất hiện trong vô số bộ phim lấy bối cảnh London, các chương trình truyền hình, bưu thiếp, tranh ảnh, sách du lịch và sản phẩm lưu niệm.
Khi xuất hiện hình ảnh Big Ben cùng sông Thames và xe buýt hai tầng, người xem gần như có thể nhận ra London ngay lập tức. Âm thanh Big Ben cũng nổi tiếng không kém hình ảnh. Những tiếng chuông Westminster Chimes đã được sử dụng trong các chương trình phát thanh và truyền hình, góp phần đưa âm thanh của tháp đến khán giả ở nhiều quốc gia.
Quốc hội Anh cho biết tiếng chuông Big Ben đã vang lên trong hơn 160 năm và tòa tháp hiện là một biểu tượng không chỉ của Vương quốc Anh mà còn của nền dân chủ.
Kết luận
Tóm lại, những tin tổng hợp về tháp đồng hồ Big Ben đã cho thấy, đây là một trong những biểu tượng nổi tiếng nhất của London và thế giới. Tên gọi chính xác của tòa tháp hiện nay là Elizabeth Tower, còn Big Ben là tên của chiếc chuông lớn bên trong. Bộ máy đồng hồ được gọi là Great Clock of Westminster. Sự phân biệt này giúp hiểu đúng hơn về cấu trúc của công trình, dù trong đời sống hằng ngày người ta vẫn quen gọi tất cả là Big Ben.
Ngày nay, khi nhìn thấy bốn mặt đồng hồ của Elizabeth Tower bên dòng sông Thames, du khách không chỉ đang nhìn một chiếc đồng hồ khổng lồ. Đó còn là hình ảnh đại diện cho London, cho lịch sử nước Anh và cho khả năng kết hợp giữa nghệ thuật kiến trúc với kỹ thuật cơ khí của thời đại Victoria. Chính sự kết hợp độc đáo ấy đã giúp Big Ben vượt qua hơn một thế kỷ rưỡi để trở thành một trong những công trình nổi tiếng nhất hành tinh.
Nguồn: Sưu tầm
